May ayında ardıcıl 5 gün tətil olacaq: İş günü qısalır!
Ölkəmizdə may ayının son günlərində uzunmüddətli rəsmi tətil günləri gözlənilir. Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən, bu il Qurban bayramı 27 və 28 may tarixlərinə təsadüf edir. Bununla yanaşı, 28 May tarixində ölkədə həm də Müstəqillik Günü qeyd olunur. İki böyük bayramın eyni günə (28 may) düşməsi səbəbindən, qanunvericiliyə uyğun olaraq 29 may tarixi də qeyri-iş günü elan edilib.
Nəticədə, beşgünlük iş qrafiki ilə çalışanlar üçün 27, 28, 29, 30 və 31 may tarixləri ardıcıl istirahət günləri olacaq. Əmək Məcəlləsinin tələblərinə əsasən, bayramönü günü olan 26 may tarixində isə iş gününün müddəti 1 saat qısaldılacaq.
Şübhəsiz ki, bu cür uzunmüddətli tətillər həm də kütləvi alış-veriş, hədiyyələşmə və böyük ticarət kampaniyaları deməkdir. Böyük mağazalar və retail şəbəkələri artıq indidən “Böyük Bayram Endirimləri” elan etməyə hazırlaşırlar. Bəs bu cazibədar endirimlərin arxasında hansı hüquqi reallıqlar dayanır? İstehlakçıların ən çox qarşılaşdığı “saxta endirimlər” hüquqi prizmadan necə qiymətləndirilir?
Məcəllə Nə Deyir? Maddə 23: Müştərilərin çaşdırılması və aldadılması
Azərbaycan Respublikasının Rəqabət Məcəlləsi bazarda dürüstlük prinsiplərinin qorunmasını və istehlakçıların hüquqlarının müdafiəsini əsas hədəf seçir. Məcəllənin 23-cü maddəsi birbaşa “Müştərilərin çaşdırılması və aldadılması” hallarını tənzimləyir.
Qanunvericiliyə əsasən, müvafiq bazarda rəqabət üstünlüyü əldə etmək məqsədilə məhsulun real xassələri, keyfiyyəti, mənşəyi və ən əsası qiyməti barədə müştəriləri aldatmağa və ya çaşdırmağa yönəlmiş hərəkətlərə yol verilmir. Bu cür hərəkətlər Rəqabət Məcəlləsi tərəfindən qəti şəkildə qadağan olunmuş haqsız rəqabət forması kimi tövsif edilir.
Saxta Bayram Endirimləri Necə İşləyir?
Təcrübədə bəzi qeyri-dürüst sahibkarlar bayram ərəfəsində süni qiymət manipulyasiyalarına əl atırlar:
- Qiymətlərin Süni Şəkildə Qaldırılması: Bayram kampaniyasından bir neçə gün əvvəl məhsulun qiyməti əsassız olaraq kəskin artırılır.
- “Böyük Endirim” İllüziyası: Bayram günü gəldikdə isə həmin qaldırılmış qiymətin üzərindən xətt çəkilərək, guya “50%-lik və ya 70%-lik böyük bayram endirimi” tətbiq olunduğu elan edilir.
Nəticədə, alıcı əslində malı heç bir real endirim olmadan, adi günlərdəki qiymətinə (bəzən isə daha baha) satın alır. Hüquqi baxımdan bu proses ikiqat pozuntu yaradır:
- İstehlakçıya münasibətdə: Alıcı qiymət faktoru ilə bağlı aldadılır və onun normal bazar şəraitində qəbul edəcəyi qərardan fərqli (yanlış) qərar verməsinə səbəb olunur.
- Rəqiblərə münasibətdə: Dürüst marketinq siyasəti yürüdən və qiymətləri süni şəkildə manipulyasiya etməyən digər rəqiblərin potensial müştəriləri qanunsuz reklam üsulları ilə əlindən alınır ki, bu da haqsız rəqabətdir.
Praktiki Bələdçi: Saxta endirimlə rastlaşdıqda nə etməli və hara müraciət etməli?
Mağazada və ya onlayn platformada saxta endirimlə rastlaşdıqda, hüquqlarınızın bərpası üçün aşağıdakı addımları ardıcıllıqla yerinə yetirməlisiniz:
ADDIM 1: Sübutların toplanması
Rəqabət orqanının araşdırmaya başlaması üçün əlinizdə faktiki sübutlar olmalıdır. Saxta endirimi sübut etmək üçün:
- Etiketlərin fotosu: Məhsulun endirimdən əvvəlki süni qiymətini və endirimli qiymətini əks etdirən etiketlərin şəklini çəkin. Bəzən mağazalar yeni “endirimli” etiketi köhnə etiketin üzərinə yapışdırırlar, altındakı qiymətin daha ucuz olduğu aydın görünür.
- Kataloq və reklam materialları: Şirkətin sosial şəbəkə hesablarında, broşürlərində və ya saytında məhsulun bir neçə gün əvvəlki qiyməti ilə bayram günü elan olunan qiymətinin ekran görüntüsünü götürün.
- Kassa çeki: Əgər məhsulu artıq satın almısınızsa, kassa çekini mütləq saxlayın.
ADDIM 2: Hara müraciət etməli?
İstehlakçının müraciət edə biləcəyi iki əsas instansiya mövcuddur:
1. Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyi
Bu növ haqsız rəqabət və çaşdırıcı reklam hallarına birbaşa nəzarət edən dövlət orqanıdır. Agentliyə müraciəti rəsmi internet səhifəsi və ya “195-1” Çağrı Mərkəzi vasitəsilə edə bilərsiniz.
2. Məhkəmə instansiyası
Vətəndaşlar saxta endirim nəticəsində onlara dəymiş maddi və mənəvi ziyanın ödənilməsi tələbi ilə birbaşa məhkəməyə də iddia qaldıra bilərlər.
- Vacib Hüquqi Üstünlük: Azərbaycan Respublikasının “Dövlət rüsumu haqqında” Qanununun 9.1.5-ci maddəsinə əsasən, istehlakçılar öz hüquqlarının pozulması ile əlaqədar məhkəmələrə verdikləri iddialar üzrə dövlət rüsumunu ödəməkdən azaddırlar. Yəni heç bir rüsum ödəmədən hüquqlarınızı pozan satıcını məhkəməyə vermək mümkündür.
Nəticə:
Uzunmüddətli bayram tətilinin alış-veriş həyəcanı fonunda aldanmamaq üçün hər bir müştəri diqqətli olmalıdır. Bəyəndiyiniz məhsulların qiymətlərini bayram kampaniyalarından 1-2 həftə öncə yoxlamaq sizi saxta endirimlərin qurbanı olmaqdan qoruyacaq.
İstehlakçıların bu cür hallara qarşı səssiz qalmamağı, topladıqları sübutlarla rəsmi şikayət mexanizmlərindən aktiv istifadə etməyi təkcə öz büdcəmizi deyil, həm də bazardakı digər dürüst sahibkarları qoruyur və ümumi sağlam rəqabət mühitinin formalaşmasına birbaşa xidmət edir.
Unutmayın ki, qanun ədalətli rəqabəti və sizin sərbəst seçim azadlığınızı qoruyur!
