Giriş

Azərbaycan Respublikasının Rəqabət Məcəlləsinin 26.1-ci maddəsinə əsasən, bazar gücünün cəmləşməsinə səbəb olan bir sıra spesifik hallar təmərküzləşmə hesab edilir. Təsərrüfat subyektləri hər hansı investisiya və ya struktur dəyişikliyinə getməzdən əvvəl planlaşdırılan əməliyyatın bu siyahıya düşüb-düşmədiyini yoxlamalıdırlar.

Aşağıdakı hallar təmərküzləşmə hesab olunur:

1. Birləşmə və Qoşulma:

• İki və ya daha çox müstəqil təsərrüfat subyektinin, yaxud onların müəyyən fəaliyyət sahələrinin birləşməsi və ya birinin digərinə qoşulması.

2. Səhmdar Cəmiyyətlərində (ASC/QSC) səhmlərin əldə edilməsi:

• Səhmi olmayan (və ya 25 faizinədək olan) subyektin səsvermə hüququ verən səhmlərin 25 faizindən çoxuna sərəncam hüququ əldə etməsi.
• Payı 25 faizdən çox olan subyektin payını 50 faizdən yuxarı qaldırması.
• Payı 50 faizdən çox olan subyektin payını 75 faizdən yuxarı qaldırması.

Qeyd: Bu tələblər səhmdar cəmiyyəti yeni yaradılarkən onun təsisçilərinə şamil edilmir).

3. Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətlərdə (MMC) payların əldə edilməsi:

• Payı olmayan (və ya 25 faizinədək olan) subyektin nizamnamə kapitalındakı payların üçdə birinə (1/3) və ya daha çox hissəsinə sərəncam hüququ əldə etməsi.
• Payı 25 faizdən çox olan subyektin payını 50 faizdən yuxarı qaldırması.
• Payı 50 faizdən çox olan subyektin payını 75 faizdən yuxarı qaldırması.

(Qeyd: Bu tələblər MMC yeni yaradılarkən təsisçilərə şamil edilmir)

4. Əsas vəsaitlərin və aktivlərin əldə edilməsi:

• Bir təsərrüfat subyektinin mülkiyyətində və ya istifadəsində olan əsas vəsaitlərin (əsas istehsal vasitələrinin və qeyri-maddi aktivlərin) balans dəyərinin 20 faizindən çox olan hissəsinin digər subyektə verilməsi;
• Bu aktivlər üzrə istifadə, lizinq, biznesin idarə olunması və ya qərarlara həlledici təsir göstərmək hüququ verən müqavilənin 6 aydan çox və ya müddətsiz bağlanılması.

5. İdarəetmə nəzarətinin əldə edilməsi:

• Bir təsərrüfat subyektinin sahibkarlıq fəaliyyətini və ya icra orqanının funksiyalarını (o cümlədən əmlakın etibarnamə, birgə fəaliyyət və ya tapşırıq müqaviləsi əsasında idarə edilməsini) digər subyektin əldə etməsi.
• İki və ya daha çox təsərrüfat subyektinin idarəetmə orqanlarında (Müşahidə Şurası, İcra orqanı və s.) bazardakı davranışları müəyyən edə bilən eyni şəxslərin iştirak etməsi.

6. Beynəlxalq və xüsusi hallar:

• Xarici ölkədə qeydiyyatda olan eyni və ya əlaqəli fəaliyyət göstərən hüquqi şəxsin səhmlərinin (paylarının) *50 faizindən çox hissəsinin* və ya onun idarəetmə funksiyalarının əldə edilməsi.
• Maliyyə institutunun aktivlərinin (pul vəsaitləri istisna olmaqla) qanunvericiliklə müəyyən olunmuş məbləğdən çox hissəsinin digər maliyyə institutu tərəfindən əldə edilməsi.
• Birgə nəzarət olunan və ya fəaliyyəti təsisçilərin birgə qərarı əsasında həyata keçirilən yeni birgə təsərrüfat subyektinin yaradılması.

Təmərküzləşmə hesab edilməyən istisnalar:

1. Maliyyə institutlarının səsvermə hüququndan istifadə etməmək şərtilə və 1 il ərzində təkrar satmaq məqsədilə səhmləri (payları) əldə etməsi;
2. İflas prosesində idarəetmənin ləğvetmə komissiyasına (və ya əmlak inzibatçısına, ləğvediciyə) verilməsi;
3. Şəxslər qrupuna daxil olan subyektlər arasındakı daxili əməliyyatlar (bu halda əməliyyatdan sonra 7 iş günü ərzində rəqabət orqanına sadəcə məlumat verilməlidir).